Umumiy koʻrinish
Pay — bu mushaklarni suyaklarga yoki suyakka birikkan mushaklarni bog‘laydigan qattiq, puxta simsimon to‘qima. Bundan tashqari, mushaklarga birikkan paylar bo‘g‘imlarning harakatlanishiga yordam beradi. Qolaversa, bilak va qo‘lda nafaqat bitta yoki ikkita, balki qirq xil mushak mavjud. Bu mushaklarning ba'zilari bir-birining ustiga qavat-qavat bo‘lib joylashgan. Biroq, paylar uzilgandan yoki shikastlangandan so‘ng, bu mushaklar o‘z vazifasini to‘g‘ri bajara olmaydi. Bunday holatlarda ishlamayotgan pay o‘rniga ishlayotgan mushaklarni ko‘chirish uchun pay ko‘chirish amaliyoti (tendon transferi) bajariladi.
Masalan, bilak suyagi singan holdagi jarohatdan so‘ng, bosh barmoqni yuqoriga ko‘tarish harakatini bajaruvchi pay uzilib qolishi mumkin. Ba'zi hollarda payning ikki uchi qattiq shikastlanadi va ularni qaytadan tiklab bo‘lmaydi. Jarrohlik amaliyoti vaqtida jarroh bosh barmoqning vazifasini tiklash uchun ko‘rsatkich barmoq payini bosh barmoqqa ko‘chirishi mumkin, bu esa "bosh barmoqni yuqoriga ko‘tarish" harakatini qayta tiklaydi. Demak, bu barmoqlarning yana o‘sha holatda harakatlanishiga imkon beradi.
Pay ko‘chirish sabablari
Pay ko‘chirish quyidagi holatlar tufayli mushak yoki pay funksiyasi yo‘qolganidan keyin uning faoliyatini tiklashda foydalidir:
- Nerv shikastlanishi (kesilgan, cho‘zilgan yoki yirtilgan nerv)
- Mushak jarohati (travma, revmatoid artrit)
- Nerv-mushak kasalliklari (insult, bosh miya jarohatlari, o‘murtqa mushaklari, bolalar falaji, atrofiya)
- Tug‘ma nuqsonlar (ayrim mushak funksiyasisiz tug‘ilish)
Pay ko‘chirish jarayoni
Kesma qilishdan oldin eng birinchi qadam bemorni chuqur uyqu holatiga keltirish uchun og‘riqsizlantirish (anesteziya) hisoblanadi.
Anesteziya turi holatning og‘irligiga bog‘liq bo‘lib, buni jarroh hal qiladi.
Jarroh terida zarur bo‘lganicha kesmalar qiladi. Qo‘shimcha mushakni aniqlagandan so‘ng, jarroh ishlamayotgan holatdagi mushakni olib tashlaydi va tikib qo‘yadi. Ba'zan bir vaqtning o‘zida faqat bitta payni ko‘chirish talab etiladi.
Paylar ko‘chirilgandan so‘ng, jarroh terini choklar va bog‘lamlar yordamida yopadi.
Pay ko‘chirish xavflari
Pay ko‘chirish bilan bog‘liq ba'zi umumiy xavflarga quyidagilar kiradi:
- Infeksiya
- Qon ketish
- Yaqin atrofdagi nervlarning shikastlanishi
- Paylar yoki qon tomirlarining zararlanishi
- Qotib qolish (harakatning cheklanishi)
- Zaiflik
- Ko‘chirilgan payning uzilishi
Pay ko‘chirish jarrohligiga bo‘lgan ehtiyoj
Hindistonda pay ko‘chirish jarrohligi turli xil holatlarni davolash uchun keng qo‘llaniladi. U ayniqsa nerv shikastlanishi tufayli mushak funksiyasi yo‘qolganda talab etiladi. Nerv shikastlanganda, agar nerv qattiq shikastlangan bo‘lsa va uni tuzatib bo‘lmasa, u holda nerv muayyan mushakka signallar yuborishni to‘xtatadi. Natijada, o‘sha mushaklar falajlanadi va o‘z funksiyasini yo‘qotadi. Pay ko‘chirish jarrohligi yordamida davolash mumkin bo‘lgan ba'zi umumiy nerv jarohatlariga orqa miya jarohati, bosh nerv (radial nerv) shikastlanishi, tirsak nervi (ulnar nerv) shikastlanishi yoki o‘rta nerv (median nerv) shikastlanishi kiradi.
Bundan tashqari, pay ko‘chirish mushak uzilganda yoki yirtilganda va uni tiklab bo‘lmaganda ham talab qilinadi. Pay ko‘chirish jarrohligi yordamida davolash mumkin bo‘lgan ba'zi umumiy jarohatlarga revmatoid artrit yoki suyak sinishlari kiradi. Qolaversa, jarohatdan keyin tuzatib bo‘lmaydigan yirtiqlar ham pay ko‘chirish jarrohligi yordamida davolanishi mumkin.
Hindistonda pay ko‘chirish jarrohligining narxi
Hindistonda pay ko‘chirish jarrohligining narxi hamyonbop bo‘lib, boshqa mamlakatlarga qaraganda arzonroq. Hindistonda tibbiy xizmat narxi arzon ish kuchi, qulay tibbiy muassasalar va malakali tibbiyot mutaxassislarining ko‘pligi kabi turli omillar tufayli pastroq turadi. Shuningdek, tibbiyot bozori juda raqobatbardosh, shuning uchun narxlarni past saqlash g‘amxo‘rlik sifatiga putur yetkazmagan holda uni yanada foydali qiladi.
Ba'zi keng tarqalgan omillarga jarrohlik turi, kasalxonada qolish muddati, sharoitlar, jarrohning malakasi va boshqalar kiradi.
Xulosa
Pay ko‘chirish jarrohligi ishlamayotgan pay o‘rniga ishlayotgan mushaklarni qo‘llash uchun ishlamaydigan mushaklarni ko‘chirish maqsadida bajariladi.
Pay — bu mushaklarni suyaklarga yoki suyakka birikkan mushaklarga bog‘laydigan qattiq, puxta simsimon to‘qima.
Qolaversa, bilak va qo‘lda nafaqat bitta yoki ikkita, balki qirq xil mushak mavjud. Bu mushaklarning ba'zilari bir-birining ustiga qavat-qavat bo‘lib joylashgan.
